ACES: ระบบสีที่ Compositor ทุกคนต้องรู้จริง ๆ

สมัยเริ่มทำงานสายนี้ใหม่ ๆ เรื่องการจัดการสี (Color Management) คือคำทฤษฎีเทคนิคยาว ๆ ที่ผมรู้สึกเบื่อจัด ๆ และไม่เคยเปิดใจเรียนรู้เลยครับ จนกระทั่งวันหนึ่งที่ผมส่งงาน CG และ Live-Action Plate ที่อุตส่าห์อดนอนคอมพ์ข้ามคืนให้ห้องเกรดสี แล้วพบว่าสีบนหน้าจอของห้องสีกับไคลเอนต์นั้นเพี้ยนหลุดกระจุยเป็นสีชมพูแดงอย่างน่าเกลียด

วันนั้นล่ะครับที่ผมได้บทเรียนราคาแพงและตระหนักว่า ตลอดมาเรากำลังทำงานโดยไม่มี Color Pipeline ที่สม่ำเสมอเลย เหมือนคนที่แต่งตัวในที่มืดแล้วหวังว่าออกจากบ้านแสงแดดจะพอดี

หลังจากเริ่มศึกษาและเอา ACES เข้ามาเป็นหัวใจของการจัดการสี มันเปลี่ยนวิธีที่ผมคิดและทำงานคอมพ์ทุกช็อตไปตลอดกาลเลยครับ

ACES คืออะไร? แบบเข้าใจง่าย ๆ

ACES ย่อมาจาก Academy Color Encoding System พัฒนาโดยสมาคมศิลปะและวิทยาการภาพยนตร์แห่งสหรัฐอเมริกา (สมาคมออสการ์ที่เราคุ้นเคยนั่นเองครับ) แนวคิดหลักของมันเรียบง่ายและเป็นมิตรกับคนทำงานมาก คือการสร้างภาษาสีที่เป็นมาตรฐานกลางและถูกต้องทางคณิตศาสตร์ร่วมกัน ตั้งแต่ขั้นตอนที่กล้องบันทึกภาพ แผนก Lighting, CG, Comp ไปจนถึงกระบวนการสีในห้องเกรดสีสุดท้าย

เมื่อก่อนตอนที่ไม่มี ACES แต่ละสตูดิโอมักจะมีท่อสี (Color Pipeline) เป็นของตัวเอง การส่งต่องานระหว่างสตูดิโอจึงเป็นฝันร้ายที่ต้องมานั่ง Calibrate หรือเดาสุ่มกันแบบตาแตก ACES จึงเกิดมาเพื่อขจัดปัญหาและความเหนื่อยล้าเหล่านี้ออกไปครับ

ทำไมมันถึงเป็นของดีที่ชีวิตคนทำ Comp ขาดไม่ได้?

ในฐานะคนทำ Compositing ประโยชน์ของมันไม่ได้อยู่แค่ในตำราทฤษฎีครับ แต่มันคือสิ่งทุ่นแรงในชีวิตจริง:

1. Linear Math ที่ถูกต้องทางฟิสิกส์: ACES มอบพื้นที่ทำงาน (Working Space) แบบ Linear ที่มีไดนามิกเรนจ์มหาศาล แสงไฟจากงาน CG และ Plate ถ่ายจริงจึงผสมกันอย่างถูกต้องตามหลักฟิสิกส์ ไม่ต้องมานั่งแก้มือด้วย Grade node ปรับแล้วปรับอีกจนเหนื่อย
2. จบปัญหาดราม่าหน้าจอ: ไม่ว่าเรารับภาพมาจากแผนก Lighting, ส่งงานให้ Colorist หรือเปิดให้ไดเรกเตอร์ดู ทุกคนจะเห็นสีสันในทิศทางเดียวกัน ประโยคคลาสสิกที่ผมเกลียดมากอย่าง "ทำไมเปิดในเครื่องคุณสีมันไม่เหมือนเครื่องผม?" ก็แทบจะหายไปจากชีวิต 555
3. รองรับอนาคตอย่างไร้รอยต่อ: HDR, P3, Rec.2020—ข้อมูลที่ ACES เก็บเอาไว้นั้นกว้างมากพอที่เราจะนำไปแปลงและแสดงผลกับมาตรฐานหน้าจอปัจจุบันหรืออนาคตได้ทันทีโดยไม่ต้องกลับไปเริ่มแก้งานคอมพ์ใหม่ตั้งแต่ต้น

สามตัวแปรวิเศษที่ต้องรู้จัก

เวลาทำงานกับไปป์ไลน์ ACES จะมีคำศัพท์หลัก 3 คำที่ต้องท่องจำให้แม่นครับ:

• IDT (Input Device Transform): ตัวแปลงสัญญาณภาพ Log จากกล้องค่ายต่าง ๆ (ARRI LogC, REDWideGamut, Sony S-Log) ให้เข้ามาเป็นภาษา ACES กลาง ผู้ผลิตกล้องมักจะเตรียมโปรไฟล์เหล่านี้ไว้ให้เราเรียบร้อยแล้ว
• ACEScg: อันนี้คือสวรรค์ของ Compositor และ CG Artist ครับ! มันคือ Color Space ที่ถูกออกแบบมาสำหรับใช้รันโปรแกรมและคำนวณการจัดแสงและคอมพ์ภาพใน Nuke ให้เนียนตาที่สุด
• ODT (Output Device Transform): ตัวแปลงข้อมูลสีจาก ACES กลาง ให้ไปสอดคล้องกับหน้าจอที่จะใช้แสดงผลจริง เช่น Rec.709 สำหรับจอคอมพิวเตอร์และโทรทัศน์ทั่วไป หรือ P3-D65 สำหรับเครื่องฉายในโรงภาพยนตร์

จะเริ่มใช้อย่างไรไม่ให้ระบบพังกลางคัน?

ด้วยทัศนคติมองโลกในแง่ดีของผม ผมมักจะแนะนำเสมอว่า “ลองดูเลยครับ!” แต่ต้องไม่ลืมคำเตือนที่สำคัญมาก ๆ ข้อนี้:

อย่าริเริ่มเอาระบบ ACES ไปสอดแทรกในงานที่กำลังผลิตอยู่กลางทางเด็ดขาด!

การปรับไปป์ไลน์สีควรเป็นการตกลงร่วมกันของทั้งทีมตั้งแต่เริ่มต้นโปรเจกต์ ทั้งฝั่ง Lighting, CG, Compositor, ไปจนถึงห้องตัดและเกรดสีครับ

ถ้าเปิดงานช็อตแรกใหม่ ลองโหลดตัว OCIO Config ทางการจาก acescentral.com มาทดลองใช้งานใน Nuke ดูครับ ยืนยันค่าสีภาพถ่ายร่วมกับแผ่นชาร์ตสีอ้างอิง และดึง Colorist เข้ามาร่วมคุยตั้งแต่เนิ่น ๆ การตกลงกันเรื่อง ODT ก่อนเริ่มลงมือทำงานจริง จะช่วยเซฟเวลาและเซฟพลังงานชีวิตของคุณในช่วงท้ายโปรเจกต์ได้มหาศาลครับ

ACES อาจจะมีช่วงเรียนรู้ที่ชวนมึนตึ้บบ้างในตอนแรก แต่ผมรับประกันว่าทันทีที่แนวคิดนี้คลิกในหัวของคุณ การย้อนกลับไปคอมพ์ภาพแบบไม่มีมาตรฐานสีจะรู้สึกเหมือนการปิดตาทำงานทันทีครับ!